ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΙΕΡΑΡΧΕΣ

Βασίλειος ὁ Μέγας, Γρηγόριος ὁ Θεολόγος, Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος ΠΡΟΤΥΠΑ ΖΩΗΣ Τοῦ Μητροπολίτου Καισαριανῆς, Βύρωνος καί Ὑμηττοῦ Δανιήλ K ατά τήν μεγάλη καί λαμπρή πανήγυρη τῆς Ἐκκλησίας μας τῆς 30 Ἰανουαρίου τιμᾶμε μέ ἱερή κατάνυξη τούς ἁγίους Πατέρες μας Τρεῖς Ἱεράρχες, Βασίλειο τόν Μέγα, Ἀρχιεπίσκοπο Καισαρείας τῆς Καππαδοκίας (329-379 μ.Χ), Γρηγόριο τόν Θεολόγο, τόν Ναζιανζηνό, Ἀρχιεπίσκοπο Κωνσταντινουπόλεως (329-389 μ.Χ.), καί Ἰωάννη τόν Χρυσόστομο, Ἀρχιεπίσκοπο Κωνσταντινουπόλεως (344-407 Ì.Ã.).

❇ ❇ ❇ Οἱ Τρεῖς ἅγιοι Πατέρες μας ἔλαμψαν μέ τήν ζωή καί τήν δράση τους στίς κοινωνίες ὅπου ἔζησαν καί ἔκτοτε λάμπουν ὡς ἀστέρες τηλαυγεῖς στό πνευματικό στερέωμα τῆς Ἐκκλησίας μας γιά νά καθοδηγοῦν τούς πιστούς κάθε ἐποχῆς, ὥστε νά βαδίζουν τήν ὁδό τῆς ἀλήθειας καί τῆς ἀρετῆς. Σπούδασαν μέ ἐπιμέλεια ὅλες τίς γνωστές τότε ἐπιστῆμες. Ἀσκήθηκαν μέ ζῆλο στήν χριστιανική ἀρετή. Βίωσαν μέ ὅλη τήν ἔνταση τῆς ψυχῆς τους τήν πνευματικότητα τῆς Ἐκκλησίας. Ἀνέβηκαν σέ θαυμαστά μέτρα καί ὕψη ἀρετῆς. Μελέτησαν ὅλα τά φλέγοντα θέματα πού ἀπασχολοῦσαν τούς ἀνθρώπους τῆς ἐποχῆς τους σύμφωνα μέ τό φῶς τοῦ λόγου τοῦ Θεοῦ. Ἡ ἀντιμετώπιση τῶν ζητημάτων αὐτῶν, ὅπως ἔγινε ἀπό τούς φωτισμένους Πατέρες μας παραμένει διαχρονική καί ἐπίκαιρη μέχρι τίς ἡμέρες μας.

Ἄνοιξαν δρόμους γιά τήν διάδοση τοῦ εὐαγγελίου στούς ἀπίστους καί στούς εἰδωλολάτρες. Φρόντισαν γιά τήν λατρευτική ζωή τῆς Ἐκκλησίας μας. Διαμόρφωσαν τούς κανόνες τῆς μοναχικῆς ζωῆς. Ὑπερασπίσθηκαν μέ γενναιότητα τήν ἀλήθεια τῆς πίστεως ἔναντι τῶν ποικιλωνύμων αἱρετικῶν. Ἐξύψωσαν τά ἢ θη τῶν ἀνθρώπων μέ τήν χριστιανική διδασκαλία, πού ἔδειξε τήν θεία ἀξία καί αἰώνια προοπτική τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου. Συνέβαλαν ἀποφασιστικά στήν διατύπωση τῶν δογματικῶν διδασκαλιῶν τῆς Ἐκκλησίας μας. Κατήχησαν τούς πιστούς στήν πίστη τῆς Ἐκκλησίας μας. Ἔγιναν μέ τήν ζωή τους κατά τόν λόγο τοῦ Κυρίου καί φῶς τοῦ κόσμου (Ματθαίου εʹ 14) καί ἅλας τῆς γῆς (Ματθαίου εʹ 13). Διακρίθηκαν σέ ὅλους τούς τομεῖς τῆς κοινωνικῆς ζωῆς. Πρωτοστάτησαν στά ἔργα τῆς εὐποιΐας καί κοινωνίας (Πρός Ἑβραίους ιγʹ 16). Ἀπεδείχθησαν αὐθεντικοί πνευματικοί Πατέρες, γνήσιοι καί καλοί ποιμένες κατά τό παράδειγμα τοῦ Κυρίου ἐγώ εἰμί ὁ ποιμήν ὁ καλός (Ἰωάννου ιʹ, καί ἑξῆς) καί ἀπλανεῖς διδάσκαλοι τῆς ἀληθείας. Δέν ἦσαν τυφλοί ὁδηγοί τυφλῶν (Ματθαίου ιεʹ 14).

Ἡ μελέτη τῶν συγγραφῶν τους οἰκοδομεῖ τούς καλοπροαίρετους τούς ἀνθρώπους καί προκαλεῖ καί σήμερα τόν θαυμασμό ὅσων τίς μελετοῦν γιά τό ἦθος, τήν πνευματικότητα, τήν πολυμάθεια καί τήν πολυμέρειά τους. ❇ ❇ ❇ Ἡ ἑορτή αὐτή εἰσήχθη νά τελεῖται στήν Ἐκκλησία ἀπό τόν 11ο αἰῶνα μ.Χ. κατόπιν ὁράματος τοῦ Ἐπισκόπου Εὐχαΐτων (πόλεως τῆς Μικρᾶς Ἀσίας) Ἰωάννου τοῦ Μαυρόποδος, πού ἐπέλυσε μέ τήν ἰσοτιμία τό μεῖζον πρόβλημα τῶν πιστῶν τῆς ἐποχῆς του, οἱ ὁποῖοι ἤριζον περί τοῦ Τίς ἐστί μείζων μεταξύ τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν . Ἀπό τοῦ ἔτους 1842 μ.Χ. καθιερώθηκε νά ἀποτελεῖ στό ἐλεύθερο Κράτος τῶν Ἑλλήνων τήν ἑορτή τῶν Γραμμάτων καί τῆς Παιδείας τῶν Ἑλλήνων. Κατά τόν πρῶτο Πανεπιστημιακό ἑορτασμό ἐξεφώνησε τόν πανηγυρικό λόγο ὁ καθηγητής τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς Ἀρχιμανδρίτης Νεόφυτος Βάμβας μέ θέμα: Ὑμεῖς ἐστε τό φῶς τοῦ κόσμου (Ματθαίου εʹ 14). Ἡ τότε πνευματική ἡγεσία τοῦ τόπου μας εἶχε πλήρη ἐπίγνωση, ὅτι μέ τήν θέσπιση τῆς ἑορτῆς συνέχιζε τήν κρατοῦσα ἀπό τά χρόνια τῆς δουλείας μας στούς Τούρκους συνήθεια τῶν ἁπανταχοῦ τῆς γῆς Ἑλληνικῶν Σχολείων, κατά τήν ὁποία ἡ ἑορτή τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν συγκέντρωνε ὅλο τό ὑπόδουλο Γένος τῶν Ἑλλήνων γύρω ἀπό τούς Τρεῖς Μεγάλους Πατέρες καί Διδασκάλους γιά νά ἀντλήσει δύναμη, φῶς, ἐλπίδα, παρηγοριά καί νά ὁραματισθεῖ τήν ἐλευθερία του καί τήν ἀνεξαρτησία του, σάν ἀγαθά πού κυρίως προέρχονται ἀπό τήν πνευματική ἐλευθερία καί τήν παιδεία. ❇ ❇ ❇ Ἡ ἡμέρα μᾶς καλεῖ νά στραφοῦμε σέ δύο θέματα: 1. Στήν προσφορά τοῦ χριστιανισμοῦ γιά τήν ἀνύψωσι τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου, τοῦ βίου τῶν ἀνθρώπων καί τῆς κοινωνίας.

·) Μέσα σέ μία παράγραφο ὁ Ἀπόστολος Παῦλος συμπεριέλαβε ὁλόκληρο τό μεταμορφωτικό ἔργο τοῦ Εὐαγγελίου τοῦ Χριστοῦ πού συντελέσθηκε μέ τό μυστήριο τῆς ἐνσάρκου οἰκονομίας τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ:

Ἐπεφάνη γὰρ ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ ἡ σωτήριος πᾶσιν ἀνθρώποις, παιδεύουσα ἡμᾶς, ἵνα ἀρνησάμενοι τὴν ἀσέβειαν καὶ τὰς κοσμικὰς ἐπιθυμίας σωφρόνως καὶ δικαίως καὶ εὐσεβῶς ζήσωμεν ἐν τῶ νῦν αἰῶνι, προσδεχόμενοι τὴν μακαρίαν ἐλπίδα καὶ ἐπιφάνειαν τῆς δόξης τοῦ μεγάλου Θεοῦ καὶ σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὃς ἔδωκεν ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν, ἵνα λυτρώσηται ἡμᾶς ἀπὸ πάσης ἀνομίας καὶ καθαρίση ἑαυτῶ λαὸν περιούσιον, ζηλωτὴν καλῶν ἔργων (Πρός Τίτον βʹ 11-14). Ἑρμηνεία: Γιατί ὁ Θεός φανέρωσε τή χάρη του, γιά νά σώσει ὅλους τούς ἀνθρώπους. Αὐτή μᾶς καθοδηγεῖ νά ἀρνηθοῦμε τήν ἀσέβεια καί τίς ἁμαρτωλές ἐπιθυμίες καί νά ζήσουμε μέ σωφροσύνη, μέ δικαιοσύνη καί μέ εὐσέβεια στόν παρόντα αἰώνα, περιμένοντας τήν μακαριότητα πού ἐλπίζουμε, δηλαδή τήν ἐμφάνιση τῆς δόξης τοῦ μεγάλου Θεοῦ καί σωτήρα μας, τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Αὐτός ἔδωσε τόν ἑαυτό του γιά νά μᾶς λυτρώσει ἀπό κάθε ἀνομία, νά μᾶς καθαρίσει καί νά μᾶς κάνει ἕνα λαό πού νά ἀνήκει μόνο σ αὐτόν καί νά καταγίνεται μέ ζῆλο στά καλά ἔργα.

Σύμφωνα μέ αὐτά ὁ σκοπός τοῦ Εὐαγγελίου πού μᾶς δίδαξε ὁ Κύριος μας Ἰησοῦς Χριστός καί ἐν συνεχεία διδάσκει ἡ Ἐκκλησία μας πού συστήθηκε ἀπό Αὐτόν εἶναι:

Ἀφ’ ἑνός μέν νά μᾶς διαπαιδαγωγήσει, ὥστε νά ἀρνηθοῦμε τήν ἀσέβεια, τίς ἐπιθυμίες τῆς ἁμαρτίας καί τά πάθη μας.

Ἀφ ἑτέρου δέ νά ζήσουμε μέ εὐσέβεια, δηλαδή μέ σεβασμό καί ὑπακοή πρός τόν Θεό Πατέρα μας, μέ δικαιοσύνη καί ἀγάπη πρός τούς πλησίον μας καί μέ σωφροσύνη, δηλαδή μέ ἐγκράτεια ἀπό τά πάθη. Ὁ Χριστός θυσιάσθηκε γιά νά μᾶς ἐλευθερώσει ἀπό κάθε ἀνομία καί νά μᾶς μεταμορφώσει σέ λαό Του στολισμένο μέ τήν πίστη καί τήν ἀρετή πού θά ἐργάζεται καί θά πραγματοποιεῖ μέ ἅγιο καί ἱερό πόθο ἐλεύθερα καί ἀβίαστα τά καλά ἔργα, πού δοξάζουν τόν Θεό καί τιμοῦν τόν ἄνθρωπο. Ὡς καλά ἔργα στή γλῶσσα τῆς θεόπνευστης γραφῆς νοοῦνται ἡ πίστη στόν ἀληθινό Θεό, ἡ ἀποδοχή ἐκ μέρους μας καί ἡ τήρηση τῶν θεουργῶν ἐντολῶν, ἡ ἐλεύθερη καί ἐθελούσια ὑπακοή μας στό θέλημα τοῦ Ἐπουρανίου Πατέρα μας, ἡ ἄσκηση καί ἡ ἀπόκτηση τῶν ἀρετῶν καί ἡ κατόρθωση τῆς τελειότητος.