ΟΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΙ ΠΑΤΕΡΕΣ

Τοῦ Μητροπολίτου

Καισαριανῆς, Βύρωνος & Ὑμηττοῦ

Δ α ν ι ή λ ™ τήν Ἐκκλησία μας ἔχει ἀναπτυχθεῖ μιά ἰδιαίτερη σχέσι ἀνάμεσα στόν πιστό καί στόν κληρικό. Ἡ σχέσι πατρότητος - υἱότητος. Πνευματικός πατέρας εἶναι ὁ κληρικός καί τέκνον πνευματικόν ὁ πιστός. Γι’ αὐτό καί οἱ κληρικοί τῆς Ἐκκλησίας μας ἀποκαλοῦνται καί προσφωνοῦνται «πάτερ» ἢ «πατέρες». Αὐτό ἐκφράζει αὐτή τήν σχέσι πού δημιουργεῖται καί ὑπάρχει μέσα στό Σῶμα τῆς Ἐκκλησίας. Ἡ σχέσι αὐτή τῆς πατρότητος - υἱότητος εἶναι ἕνα μέγεθος οὐσιαστικό στήν ἐκκλησιαστική μας ζωή καί θά ἔλεγα ὅτι καί ἀποτελεῖ ἰδιαίτερο γνώρισμα τῆς Ἐκκλησίας μας, ἡ ὁποία χαρακτηρίζεται καί ἀπό τό γεγονός αὐτό πατερική. Πνευματικοί πατέρες θεωροῦνται ἐκεῖνοι οἱ κληρικοί πού εἶναι οἱ κατ’ ἄνθρωπον συντελεστές τῆς πνευματικῆς ἀναγεννήσεως τοῦ ἀνθρώπου. Αὐτοί πού ὁδηγοῦν στήν πνευματική ὕπαρξι. Αὐτοί πού ἑτοιμάζουν μέ τήν Χάρη τοῦ Θεοῦ τούς πολίτες τῆς Βασιλείας τῶν οὐρανῶν καί γεμίζουν πληρώνουν μέ ἀνθρώπινες ψυχές τόν Παράδεισο. Οἱ πατέρες αὐτοί ἐνεργοῦν μέσα στό μυστήριο τῆς σωτηρίας τῶν ἀνθρώπων τήν πνευματική τους γέννησι, αὐτήν πού ἀπεκάλυψε ὁ Κύριός μας στόν «ἄρχοντα τῶν Ἰουδαίων» Νικόδημο πού τόν ἐπισκέφθηκε μιά νύκτα. Τίς συντεταγμένες τῆς πνευματικῆς πατρότητος ἐχάραξε ὁ Ἀπόστολος Παῦλος, ὁ ὁποῖος προσδιόρισε ὅτι ἡ πνευματική ἀναγέννησι τοῦ ἀνθρώπου γίνεται «ἐν Χριστῶ» καί «διά τοῦ εὐαγγελίου».

Οἱ Πατέρες τῶν πιστῶν εἶναι ἐν Χριστῶ πατέρες καί τά πνευματικά τους τέκνα γίνονται μέσω αὐτῶν, ὄχι δικά τους, ἀλλά -οὐσιαστικά καί κύρια- «τοῦ Χριστοῦ» τέκνα. Αὐτό σημαίνει, ὅτι γιά νά ἀξιωθεῖ ἀπό τήν Χάρη τοῦ Θεοῦ κάποιος κληρικός στό Σῶμα τοῦ Χριστοῦ νά γίνει πατέρας, πρέπει νά εἶναι ὁ ἴδιος «ἐν Χριστῶ», δηλαδή ἀναγεννημένος, ἀληθινό τέκνο τοῦ Θεοῦ, τοῦ ΜΟΝΟΥ κατ’ οὐσίαν ΠΑΤΡΟΣ. Ἄν δέν ὑπάρχει αὐτή ἡ προϋπόθεση δέν μπορεῖ νά ὁδηγήση κανείς στήν ἐν Χριστῶ ἀναγέννηση. Δέν γεννᾶ πνευματικά. Δέν ὁδηγεῖ στήν σωτηρία. Ὄχι δέ σπάνια, ὅσοι σφετερίζονται τήν ἰδιότητα τοῦ πνευματικοῦ πατέρα, καταντοῦν «πατρυιοί», γιατί ἀντί νά ὁδηγοῦν στήν ἐν Χριστῶ ἐλευθερία, ὑποτάσσουν «τά πνευματικά τους τέκνα» στόν ἑαυτό τους, δημιουργώντας θύματα καί ὄργανα ὑπηρετικά στούς ὁποιουσδήποτε σκοπούς τους. Μή δυνάμενοι νά ἀναγεννήσουν «διά τοῦ εὐαγγελίου», δέν γεννοῦν «ἐν Χριστῶ», ἀλλά «ἐν πλάνη καί ἁμαρτία». Προσφέρουν δηλαδή μιά γέννηση, πού ἰσοδυναμεῖ μέ θάνατο.

Καί αὐτό συμβαίνει μέ τούς αἱρετικούς, οἱ ὁποῖοι σφετερίζονται καί καταχρῶνται τήν ἰδιότητα τῆς πνευματικῆς πατρότητος.

Ἡ Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ εἶναι ἀδιανόητη χωρίς Πατέρες ἐν Χριστῶ, πού ὁδηγοῦν στήν ἐν Χριστῶ ἀναγέννηση τά πνευματικά τους τέκνα. Οἱ Πατέρες ἀποτελοῦν τήν συνέχεια τῆς εἰσαχθείσης στόν κόσμο διά τῆς σαρκώσεως τοῦ Θεοῦ Λόγου νέας ζωῆς, τῆς ἐν Χριστῶ ζωῆς. Οἱ Πατέρες ὅλων τῶν ἐποχῶν εἶναι διάδοχοι τῶν Ἀποστόλων, ὄχι ἁπλῶς στήν ἀνάληψη τῶν διοικητικῶν καί πρακτικῶν καθηκόντων, ἀλλά κυρίως στήν συνέχισι τῆς «καινῆς κτίσεως», τοῦ ἀποκεκαλυμμένου νέου τρόπου ζωῆς - ὑπάρξεως. Ὁ νέος τρόπος ζωῆς - ὑπάρξεως ἐκφράζεται καί πραγματώνεται ὡς ὀρθόδοξη πίστη καί φρόνημα, ὡς δοξολογία τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ ἐν ἀληθεία καί ὡς τριαδοκεντρική ζωή καί κοινωνία. Στήν ἱστορία τῆς Ἐκκλησίας αὐτή ἡ σχέση πνευματικοῦ πατρός - πνευματικοῦ τέκνου μένει ἀκατάλυτη. Κοντά στούς ἁγίους πατέρες γεννῶνται οἱ ἅγιοι πατέρες. Ὁ Μέγας Ἀθανάσιος κοντά στόν Μέγα Ἀντώνιο, ὁ Μέγας Βασίλειος κοντά στούς Γέροντες τῆς ἐρήμου.