θεμελιώδεις πνευματικές ἀρχές καί ἀξίες, οἱ ὁποῖες ρυθμίζουν τήν ζωή του καί τίς σχέσεις του μέ τήν κοινωνία.

Τά γνωρίσματα τοῦ«πεπαιδευμένου» εἶναι ἡ ἱκανότητα νά κρίνει ψύχραιμα καί μέ περίσκεψη, νά καθοδηγεῖται πάντοτε ἀπό τήν πίστη σέ ἀξίες ἀλλά καί ἀπό τόν ὀρθό λόγο. Εἶναι ἐπίσης ἡ εὐγένεια τῆς ψυχῆς καί ἡ ἀνεκτικότητα, ὁσεβασμός πρός τά δικαιώματα, τήν ἐλευθερία καί τά προνόμια τῶν συνανθρώπων. Ὁμορφωμένος ἄνθρωπος εἶναι μετριόφρονας διατυπώνει ἀδιάκοπα ἐρωτήσεις καί ἐπιδιώκει νά μορφωθεῖκαί νά καλλιεργηθεῖπερισσότερο. Δέν θεωρεῖ τόν ἑαυτό του κέντρο τοῦ κόσμου τῆς κοινωνίας καί τῆς οἰκογένειας μέσα στήν ὁποία ζεῖ. Ἔχει αὐτογνωσία.

Ἀλλά ἡ ἐκπαίδευση καί ἡμόρφωση τοῦ ἀνθρώπου δέν πρέπει νά ἀποβλέπουν μόνο στό πῶς ὁ ἄνθρωπος θά καλλιτερεύσει τούς ὅρους τῆς ζωῆς του καί πῶς θά βελτιώσει τίς σχέσεις του μέ τούς συνανθρώπους του. Σημαντικότερο εἶναι τό πῶς θά μπορέσει νά «ἀναλάβει» πνευματικά φτερά γιά νά πετάξει πρός τόν Δημιουργό Του. Ὡραῖα τό διατύπωσε ὁδιανοούμενος μοναχός Θεόδουλος πού γράφει: «Ὅσον μᾶλλον ταύτης (τῆς παιδείας) μετέχει (ὁ ἄνθρωπος), τοσοῦτο μᾶλλον ἀφίσταται μέν, τῶν ἀνθρώπων μεθίσταται δέ πρός Θεόν» (Θεοδούλου Μαγίστρου (περί τό 1332 μ.Χ.), Λόγος περί Βασιλείας § ΚΣ΄ P.G. 145,1 στ. 489Β).

Ἡ ἐκπαίδευση τοῦ ἀνθρώπου «μέχρις οὗμορφωθῇ Χριστός ἐν αὐτῷ» (Πρός Γαλάτας δ΄ 19) γίνεται συνώνυμο μέ τήν παιδεία πρός θέωση. Συνεπῶς σέ τελευταία ἀνάλυση τό ἐκπαιδευτικό ἰδεῶδες τῶν Πατέρων ἦταν ἡθέωση τοῦ ἀνθρώπου.

Ἡ ἀπόκτηση ὅμως τοῦ ἀνώτατου ἀγαθοῦ τῆς παιδείας εἶναι ἕνα δυσχερέστατο καί πολύ κοπιαστικό ἔργο, πού ἀπαιτεῖ συνεχῆ ἐξέλιξη καί πνευματική ἐπαγρύπνηση. Ὁμέγας Βασίλειος ὑπογραμμίζει ὅτι «τραχεῖα μέν πρῶτον καί δύσβατος, καί ἱδρῶτος συχνοῦκαί πόνου πλήρης, ἡπρός ἀρετήν φέρουσα καί ἀνάντης ὁδός» (Μεγάλου Βασιλείου, Πρός τούς νέους, ὅπως ἄν ἐξ ἑλληνικῶν ὠφελοῖντο λόγων P.G. 31,572). Ἡδυνατότητα τῆς ὁμοιώσεως μέ τόν Θεό, ἤτοι τῆς θεώσεως, δόθηκε στόν ἄνθρωπο κατά τόν χρόνο τῆς δημιουργίας, ἀλλά εἶναι ἔργο συνεχοῦς παιδείας μέ τήν ὁποία ἡθέωση ἀρχίζει ἀπό τήν παρούσα ζωή, ἀλλά ὁλοκληρώνεται στήν μελλοντική. Ἐκπαιδευόμενος ὁ ἄνθρωπος πρέπει νά πορεύεται πρός τήν ἀρετή. «Ἄνθρωποι κατ’ αὐτό ὁμοιοῦνται Θεῷ, ὅταν μηδέν πάσχουσι παρά τῶν ἐπηρεάζειν βουλομένων, μηδέ ὑβριζόντων ὑβρίζονται, μηδέν τυπτόντων τύπτονται, μηδέ καταγελῶνται καταγελώντων ἑτέρων» γράφει ὁ ἱερός Χρυσόστομος (Λόγος Δ΄, Εἰς τήν ἑρμηνείαν τῆς Πρός Ρωμαίους Ἐπιστολῆς, P.G. 60, 415). 4. Οἱ ἄξονες τῆς ὠφελίμου Παιδείας.

Oἱπηγές ἀπό τίς ὁποῖες ἀντλοῦνται τά στοιχεῖα τοῦ ἐκπαιδευτικοῦμορφωτικοῦἰδεώδους τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν εἶναι ἡ ἁγία Γραφή καί ἡ κλασσική ἑλληνική Γραμματεία. Τό ἐκπαιδευτικό ἰδεῶδες εἶναι ἡσυνισταμένη τοῦ ἑλληνικοῦ ὀρθοῦ λόγου καί τῆς χριστιανικῆς πίστεως καί διαμορφώθηκε μέ τίς ἀναζητήσεις πολλῶν αἰώνων, ἐν ῶ κορυφώθηκε τόν τέταρτο αἰῶνα. Ἡ ἐποχή τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν ἦταν τό τέλος τοῦ ἀρχαίου κόσμου καί ἡ ἀνατολή ἑνός νέου πού ἔχει τά γνωρίσματα δύο εἰδῶν ἀναζητήσεων (τοῦ Ἑλληνισμοῦ καί τοῦ Χριστιανισμοῦ) πού συνέπραξαν καί γέννησαν τήν νέα ταυτότητά μας.

Οἱ Τρεῖς Ἱεράρχες ἐπεξεργάσθηκαν τό συγκερασμό τοῦ ἑλληνικοῦ πνεύματος καί τῆς χριστιανικῆς πίστεως καί ἔγιναν οἱκλασσικοί μύστες καί οἱκαλύτεροι ἑρμηνευτές τοῦ ἀνθρωπισμοῦτῆς Ἐκκλησίας. Ἦταν καί ἐξακολουθοῦν νά παραμένουν οἱπιό αὐθεντικοί Ἕλληνες Πατέρες καί διδάσκαλοι τῆς ἀρχαίας Ἐκκλησίας καί μάλιστα τῆς Ἑλληνικῆς Ὀρθοδοξίας μέχρι σήμερα.

Ἡ ὠφέλεια ἀπό τήν συζυγία χριστιανικῆς πίστεως καί Ἑλληνικοῦ λόγου ἦταν διπλῆ. Ὁχριστιανισμός πλουτίσθηκε καί κατέκτησε τήν οἰκουμένη. Ἀλλά καί ὁ ἑλληνισμός εὐεργετήθηκε. Ὁ ἀρχαῖος Ἕλληνας Πολίτης ἴσως νά εἶχε ἐξαφανισθεῖ ἄν κατά τόν τέταρτο καί πέμπτο αἰώνα δέν συμφιλιωνόταν μέ τόν Χριστιανισμό. Αὐτή ἡσυμφιλίωση ὀφείλεται στούς Ἕλληνες Πατέρες.

Ἀπό τούς πατερικούς θησαυρούς θά ἀντλήσουμε τίς ἀπαραίτητες ἀρχές καί ἀλήθειες πού θά συντελέσουν στό δύσκολο ἔργο μας νά δημιουργήσουμε κατάλληλη παιδεία γιά τήν σημερινή γενιά καί γιά τό μέλλον. Στά πρόσωπα τῶν ἁγίων Τριῶν Ἱεραρχῶν ἐμεῖς οἱ Ἕλληνες Ὀρθόδοξοι ἔχουμε τήν συνισταμένη τῆς Ἑλληνικῆς καί Χριστιανικῆς παρακαταθήκης, τρεῖς κορυφαίους διδασκάλους γιά νά μιμηθοῦμε. ΕΠΤΑΛΟΦΟΣ Α.Β.Ε.Ε. Τηλ. 210 921.7513 ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΚΑΙΣΑΡΙΑΝΗΣ, ΒΥΡΩΝΟΣ ΚΑΙ ΥΜΗΤΤΟΥ ΔΑΝΙΗΛ Η ΙΔΕΩΔΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑ ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΤΡΕΙΣ ΙΕΡΑΡΧΑΣ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΟΥΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΟΥΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΚΑΙΣΑΡΙΑΝΗΣ ΒΥΡΩΝΟΣ ΚΑΙ ΥΜΗΤΤΟΥ ΚΑΙΣΑΡΙΑΝΗ 2012